नाशिक : नाशिक महानगरपालिका क्षेत्रातील रस्त्यांच्या खराब स्थितीबाबत अलीकडे झालेल्या चर्चा आणि प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तांच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र नॅचरल गॅस लिमिटेडने (MNGL) आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. नाशिकमध्ये पाइप्ड नॅचरल गॅस (PNG) पायाभूत सुविधा उभारण्यासाठी करण्यात येणाऱ्या भूमिगत पाइपलाइनच्या कामांना रस्त्यांच्या खराब स्थितीसाठी जबाबदार धरले जात असल्याचे कंपनीने नमूद केले असून, प्रत्यक्षात पाइपलाइन टाकण्याचे काम संबंधित प्राधिकरणांच्या परवानग्या व मंजुरींच्या चौकटीतच करण्यात येत असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
MNGLच्या माहितीनुसार, नाशिक महानगरपालिका क्षेत्रात सुमारे 740 किलोमीटर पाइपलाइन टाकण्यासाठी अधिकृत परवानगी घेण्यात आली आहे. त्यापैकी आतापर्यंत सुमारे 640 किलोमीटर पाइपलाइनचे काम पूर्ण झाले आहे. त्यामुळे माध्यमांमध्ये नमूद करण्यात आलेल्या सुमारे 1,500 किलोमीटर रस्ते खोदकामाच्या आकडेवारीबाबत कंपनीने स्पष्टीकरण देत अधिकृत परवानगीच्या व्याप्तीची माहिती दिली आहे.
रस्त्यांवरील व्यत्यय कमी करण्यासाठी विविध उपाय
भूमिगत पाइपलाइन टाकताना नागरिकांना आणि वाहतुकीला कमीत कमी त्रास होईल, यासाठी शक्य तिथे रस्त्याच्या कडेला किंवा मऊ मातीच्या भागातून पाइपलाइन टाकली जाते. पक्क्या रस्त्याचे खोदकाम टाळण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचे MNGLने म्हटले आहे.
रस्ता खोदणे अपरिहार्य असल्यास प्रभावित क्षेत्र कमीत कमी राहील अशा पद्धतीने कटिंग केले जाते. तसेच जास्त वाहतूक असलेल्या भागांमध्ये खोदकामाचा परिणाम कमी करण्यासाठी Horizontal Directional Drilling (HDD) या ट्रेंचलेस तंत्रज्ञानाचाही वापर केला जात असल्याचे कंपनीने स्पष्ट केले.
घरगुती PNG जोडण्यांसाठीही मुख्य रस्ते वारंवार खोदण्याची आवश्यकता भासू नये, यासाठी संबंधित सोसायटीच्या आवारात पोहोचल्यानंतर secondary आणि tertiary नेटवर्कद्वारे जोडण्या देण्यात येतात.
पाइपलाइन टाकल्यानंतर चर तातडीने बुजवला जातो
पाइपलाइन टाकल्यानंतर खोदलेला चर तातडीने मातीने भरून प्राथमिक कॉम्पॅक्शन केले जाते. यामुळे परिसर स्थिर राहण्यास आणि नागरिकांची गैरसोय कमी करण्यास मदत होते. मात्र, प्राथमिक पुनर्स्थापना आणि रस्त्याचे कायमस्वरूपी डांबरीकरण या दोन वेगवेगळ्या प्रक्रिया असल्याचे MNGLने स्पष्ट केले आहे.
कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, नाशिक महानगरपालिकेकडून जारी करण्यात आलेल्या डिमांड नोट्सच्या आधारे MNGL लागू रस्ता पुनर्स्थापना शुल्क भरते. रस्त्याचे कायमस्वरूपी पुनरुज्जीवन अथवा डांबरीकरण संबंधित महानगरपालिका प्राधिकरणाकडून प्रचलित प्रक्रियेनुसार केले जाते.
NMCकडे सुमारे ₹392 कोटी जमा
NMCच्या अभियांत्रिकी विभागाने जारी केलेल्या डिमांड नोट्सच्या आधारे रस्ता पुनर्स्थापना आणि लागू युटिलिटी-संबंधित शुल्कापोटी MNGLने नाशिक महानगरपालिकेकडे सुमारे ₹392 कोटी जमा केले असल्याचे कंपनीने सांगितले आहे.
NMCने मंजूर केलेल्या दरांनुसार हे शुल्क आकारले जाते. संबंधित श्रेणीनुसार हे शुल्क साधारणपणे ₹5,000 ते ₹8,000 प्रति मीटर असल्याचे MNGLने नमूद केले आहे.
त्यामुळे पाइपलाइनसाठी खोदकाम केल्यानंतर रस्त्याची कायमस्वरूपी पुनर्स्थापना करण्याची प्रक्रिया ही महानगरपालिका यंत्रणेच्या कार्यपद्धतीनुसार होत असल्याचे कंपनीने स्पष्ट केले आहे.
बिटुमेन उपलब्धतेअभावी पुनर्स्थापनेला विलंब?
काही ठिकाणी कायमस्वरूपी रस्ता पुनर्स्थापनेला विलंब होत असल्यास तो केवळ पाइपलाइनच्या कामाशी जोडणे योग्य ठरणार नाही, असे MNGLने म्हटले आहे. महानगरपालिकेच्या एकूण रस्ता पुनर्स्थापना प्रक्रियेत बिटुमेन अथवा डांबराची उपलब्धता आणि पुरवठ्याशी संबंधित अडचणींचाही परिणाम होत असल्याचे कंपनीने नमूद केले आहे.
दोन लाखांहून अधिक घरांपर्यंत PNG नेटवर्क
नाशिकमध्ये MNGLने मोठ्या प्रमाणावर नैसर्गिक वायूचे नेटवर्क उभारले असून, दोन लाखांहून अधिक घरांपर्यंत PNG पायाभूत सुविधा उपलब्ध करण्यात आल्या आहेत. त्यापैकी 45 हजारांहून अधिक घरे सध्या PNGचा वापर करत आहेत.
याशिवाय 130हून अधिक औद्योगिक आणि व्यावसायिक ग्राहक नैसर्गिक वायूचा वापर करत आहेत. शहरात 100हून अधिक CNG स्टेशन्स असून, त्यांच्यामार्फत 50 हजारांहून अधिक CNG वाहनांना सेवा दिली जात असल्याचे MNGLने सांगितले.
विल्होळी येथे LNG-LCNG सुविधा
मुख्य नैसर्गिक वायू पाइपलाइन उपलब्ध होण्यापूर्वीच MNGLने नाशिकमधील विल्होळी येथे LNG-LCNG सुविधा उभारली होती. ही सुविधा फेब्रुवारी 2022मध्ये कार्यान्वित झाली. या माध्यमातून वाहतूक क्षेत्राला LNG/CNG तसेच औद्योगिक, व्यावसायिक आणि घरगुती ग्राहकांना LNG/PNG पुरवठा करणे शक्य झाले.
दरम्यान, मुख्य नैसर्गिक वायू ट्रंक पाइपलाइन समृद्धी महामार्गाच्या कॉरिडॉरमार्गे नाशिकपर्यंत पोहोचल्याने शहराच्या दीर्घकालीन नैसर्गिक वायू पुरवठ्याच्या पायाभूत सुविधांना आणखी बळकटी मिळाल्याचे कंपनीने म्हटले आहे.
नागरिकांची गैरसोय कमी करण्यासाठी समन्वयावर भर
नाशिकमध्ये PNG पाइपलाइनचे काम सुरू ठेवताना NMC आणि इतर संबंधित प्राधिकरणांनी निर्धारित केलेल्या मंजुरी, सुरक्षा मानके आणि प्रक्रियांचे पालन केले जाईल, अशी ग्वाही MNGLने दिली आहे. नागरिकांना होणारी गैरसोय कमीत कमी ठेवण्यासाठी तसेच पाइपलाइन आणि रस्ता पुनर्स्थापनेची कामे वेळेत पूर्ण करण्यासाठी NMC व इतर संबंधित यंत्रणांशी समन्वय साधला जाईल, असेही कंपनीने स्पष्ट केले आहे.
